HAREPAN KASABELAS
Sanggeus mulih tina tawanan, urang cicing dina hiji vila di Pasir Çamlıca di İstanbul, sareng almarhum putra dulur lalaki abdi, Abdurrahman, mugia rohmat Alloh pikeun anjeunna. Dina sisi kahirupan dunya, kahirupan abdi ieu tiasa dianggap kahirupan anu paling bagja pikeun jalma saperti urang. Sabab abdi parantos bébas tina tawanan; di Dârülhikmet aya hasil nyebarkeun élmu ku cara anu pangluhurna anu luyu jeung jalan ilmiah abdi. Martabat jeung kahormatan anu ditujukeun ka abdi jauh ngaleuwihan pantesna. Dina tempat cicing, abdi aya di Çamlıca, tempat anu pangéndahna di İstanbul. Sagala perkara abdi ogé sampurna. Almarhum putra dulur lalaki abdi, Abdurrahman, anu kacida calakanana sarta daék ngorbankeun diri, anu sakaligus murid, palayan, juru tulis sarta putra rohani, ngiring sareng abdi. Nalika abdi nganggap diri langkung bagja tibatan sadaya jalma di dunya, abdi ningali kana eunteung; abdi ningali buuk bodas dina sirah jeung janggot. Ujug-ujug hudangna roh di masjid Kosturma nalika tawanan dimimitian deui. Minangka pangaruhna, abdi mimiti nalungtik kaayaan-kaayaan jeung sabab-sabab anu kabeungkeut kana haté abdi sarta anu disangka dasar kabagjaan dunya. Naon baé anu ditalungtik, abdi ningali yén éta ruksak, henteu pantes dipikaresep sarta nipu. Harita dina hiji sobat anu disangka pangsatianna, abdi ningali henteu satia anu teu disangka sarta teu némbongkeun kasatiaan anu teu kapikir. Aya rasa sieun kana kahirupan dunya.
Abdi nyarios ka haté: “Naha abdi parantos sapinuhna ditipu? Abdi ningali yén seueur pisan jalma ningali kaayaan urang, anu tina sudut hakékat pantes dipikawelas, kalayan mikahayang anu sami. Naha sadaya jalma ieu gélo, atawa ayeuna abdi anu jadi gélo, nepi ka ningali jalma-jalma anu ngagungkeun dunya ieu gélo?” Kumaha baé...
Ku hudangna anu kuat anu dipasihkeun kasepuhan, pangheulana abdi ningali yén perkara-perkara fana anu dipikaresep ku abdi téh fana. Abdi ogé ningali diri sorangan, sarta mendakan diri dina henteu mampuh anu pangluhurna. Harita roh abdi, anu mikahayang tetep aya sarta resep kana perkara-perkara fana ku nyangka éta bakal tetep, nyarios kalayan sagala kakuatan: “Lantaran jasmani abdi fana, kahadéan naon anu tiasa sumping ka abdi tina perkara-perkara fana ieu? Lantaran abdi henteu mampuh, naon anu tiasa diarepkeun tina anu henteu mampuh ieu? Abdi peryogi Gusti Bâqî Sarmadî, Gusti Qadîr Azali, anu bakal manggihan ubar pikeun kasusah abdi.” Ku nyarios kitu, abdi mimiti néangan. Harita, saméméh sagala perkara, abdi ngarujuk kana élmu anu ti baheula parantos diajar ku abdi, sarta mimiti néangan panglipur jeung harepan. Hanjakal, nepi ka harita abdi ngeusian pikiran ku élmu-élmu filsafat babarengan jeung élmu-élmu Islam, sarta kalayan kaliru pisan nganggap élmu-élmu filsafat éta minangka sumber kasampurnaan jeung dasar cahaya. Padahal perkara-perkara filsafat éta parantos kacida ngotoran roh abdi sarta janten panghalang kamajuan rohani.
Ujug-ujug, ku rohmat jeung kurnia Gusti, hikmah suci dina Al-Qur'an Al-Hakîm sumping nulungan. Saperti dijelaskeun dina seueur risalah, éta ngumbah sarta ngabersihan kokotor perkara-perkara filsafat.
Di antarana: Poék-poék rohani anu asalna tina élmu filsafat ngajadikeun roh abdi tilelep dina jagat raya. Ka sisi mana baé abdi ningali sarta néangan cahaya, abdi henteu manggihan cahaya dina perkara-perkara éta, henteu tiasa ngarénghap. Nepi ka tauhid, anu sumping tina Al-Qur'an Al-Hakîm sarta diajarkeun ku kalimah لَا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّاهُوَ, salaku cahaya anu kacida caangna ngaburencaykeun sakabéh poék éta; abdi ngarénghap kalayan lega. Tapi nafsu jeung sétan, nyoko kana pangajaran anu dicandak tina jalma-jalma sasat jeung para ahli filsafat, nyerang akal jeung haté. Debat jeung nafsu dina ieu serangan, sadaya puji kagungan Alloh, ditungtungan ku meunangna haté.
Sabagéan debat éta ditulis dina seueur risalah. Ku nyukupkeun kana éta, di dieu pikeun némbongkeun ngan hiji tina sarébu kameunangan haté, abdi bakal ngajelaskeun hiji bukti tina rébuan bukti. Supaya éta ngabersihan roh sabagéan jalma sepuh, anu dina mangsa ngora ngotoran rohna, nyakitkeun haténa sarta ngajadikeun nafsuna gedé hulu ku perkara-perkara anu sabagéan kasasaran sarta sabagéan teu aya gunana, dina nami hikmah asing atawa élmu-élmu peradaban. Supaya anjeunna bébas tina kajahatan sétan jeung nafsu dina perkara tauhid. Kieu:
Minangka wawakil élmu-élmu filsafat, nafsu abdi nyarios: “Perkara-perkara dina jagat raya ieu, ku tabiatna, gaduh peran kana mahluk-mahluk ieu. Unggal perkara ningali ka hiji sabab. Bubuahan kedah dipénta ti tangkal, sisikian ti taneuh. Naon hartina ménta malah perkara anu pangsaeutikna jeung pangleutikna ka Alloh sarta nyuhunkeun ka Alloh?” Harita, ku cahaya Al-Qur'an, rusiah tauhid mekar ku cara anu bakal dipedar ieu. Haté abdi nyarios ka nafsu abdi anu ngagem filsafat:
Perkara anu pangsaeutikna jeung pangleutikna, saperti perkara anu panggedéna, langsung sumping tina kakawasaan Gusti Khâliq sakumna jagat raya sarta kaluar tina khazanah-Na. Henteu tiasa ku cara séjén. Sabab-sabab téh hiji lalangsé. Sabab mahluk-mahluk anu disangka pangteu pentingna jeung pangleutikna ku urang kadang dina seni jeung ciptaan langkung gedé tibatan anu panggedéna. Sanajan laleur henteu ngaleuwihan hayam dina seni ciptaan, éta ogé henteu tinggaleun. Ku kituna, henteu kedah dibédakeun gedé jeung leutik. Boh sakabéhna dibagikeun ka sabab-sabab lahir, boh sakabéhna sakaligus dipasrahkeun ka hiji Zat. Saperti pilihan kahiji mustahil, pilihan ieu kudu kitu sarta teu tiasa sanés.
Sabab upami dipasrahkeun ka hiji Zat, nyaéta Gusti Qadîr Azali; lantaran élmu-Na, anu ayana pasti kabuktian ku tata jeung hikmah sakabéh mahluk, ngawengku sagala perkara; lantaran ukuran unggal perkara ditangtukeun dina élmu-Na; lantaran sacara nyata unggal waktos ciptaan-ciptaan anu henteu aya tungtungna éndah senina medal tina euweuh kalayan kagampangan anu teu aya tungtungna; sarta lantaran Gusti Qadîr Nu ‘Alîm miboga kakawasaan anu teu aya wates, anu ku seueur dalil kuat parantos dijelaskeun ku urang dina seueur risalah, hususna dibuktikeun di tungtung Mektup Kadua Puluh jeung Lem'a Kadua Puluh Tilu, yén Mantenna tiasa nyiptakeun perkara naon baé ku “Paréntah kun fayakûn” lir ngahurungkeun hiji korék; tangtu kagampangan anu luar biasa anu disaksian éta sumping tina élmu anu ngawengku sagala sarta kaagungan kakawasaan. Contona, saperti hiji kitab anu ditulis ku mangsi anu ngandung bahan anu henteu katingali ku panon, upami diolésan bahan husus pikeun némbongkeun tulisan éta, kitab anu gedé éta ujug-ujug némbongkeun ayana ka unggal panon sarta ngajadikeun dirina kabaca. Persis kitu ogé, dina élmu Gusti Qadîr Azali anu ngawengku sagala, wangun husus unggal perkara ditangtukeun ku ukuran anu tangtu. Gusti Qadîr Mutlak, ku “Paréntah kun fayakûn”, ku kakawasaan-Na anu teu aya wates sarta kahoyong-Na anu nembus, kalayan gampang pisan lir bahan anu dioléskeun kana tulisan éta, ngoléskeun kakuatan-Na, anu mangrupa hiji tajalli kakawasaan, kana hakékat anu aya dina élmu éta, masihan ayana lahir ka éta perkara, némbongkeunana ka panon sarta ngajadikeun guratan hikmah-Na kabaca.
Upami sakabéh perkara henteu sakaligus dipasrahkeun ka Gusti Qadîr Azali anu ‘Alîm kana sagala perkara, harita pikeun ngawujudkeun hiji perkara pangleutikna saperti laleur, kedah ngumpulkeun tina sabagéan gedé rupa-rupa perkara di dunya ku hiji timbangan husus. Salian ti éta, éta ngan tiasa upami partikel-partikel anu digawé dina awak laleur anu leutik pisan éta terang rusiah ciptaanana sarta kasampurnaan senina kalayan sagala hal anu rinci. Sabab sabab-sabab tabiat jeung sabab-sabab lahir, sacara écés sarta ku kasapukan sakabéh jalma anu gaduh akal, henteu tiasa nyiptakeun tina euweuh. Ku kituna, upami éta nyiptakeun, tangtu éta bakal ngumpulkeun. Lantaran bakal ngumpulkeun, dina mahluk hirup naon baé aya conto tina seuseueurna unsur jeung rupa mahluk. Éta saolah-olah ringkesan sarta siki jagat raya. Tangtu dina kaayaan éta, kedah ngajadikeun hiji siki dikumpulkeun tina sakabéh tangkal, sarta hiji mahluk hirup tina sakabéh muka bumi, kalayan disaring ku ayakan lemes sarta ditimbang ku timbangan anu pangpeka. Lantaran sabab-sabab tabiat henteu terang sarta henteu hirup, éta henteu gaduh élmu pikeun netepkeun rencana, daptar, modél atawa program, tuluy dumasar kana éta ngalebur jeung ngecor partikel-partikel anu sumping kana kapang maknawi, supaya henteu paburencay sarta henteu ngaruksak tatana. Padahal wangun jeung susunan unggal perkara tiasa dina cara anu teu diwatesan. Dina wangun jeung ukuran anu teu aya wates sarta henteu tiasa diitung, nahan partikel unsur-unsur anu ngalir lir caah dina hiji wangun jeung ukuran, tanpa paburencay, sacara tartib, tanpa ukuran jeung kapang, dina wangun gumpalan anu silih tumpuk, sarta masihan awak anu tartib ka mahluk hirup, katingali kumaha jauhna tina kamungkinan, kasempetan sarta akal. Tangtu saha anu haténa henteu buta bakal ningali.
Leres, dumasar hakékat ieu, ku rusiah ayat anu agung ﺍِﻥَّ ﺍﻟَّﺬ۪ﻳﻦَ ﺗَﺪْﻋُﻮﻥَ ﻣِﻦْ ﺩُﻭﻥِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﻟَﻦْ ﻳَﺨْﻠُﻘُﻮﺍ ﺫُﺑَﺎﺑًﺎ ﻭَﻟَﻮِ ﺍﺟْﺘَﻤَﻌُﻮﺍ ﻟَﻪُ {(Catetan handap): Upami sakabéh perkara anu aranjeun gero sarta ibadahan salian ti Alloh kumpul, éta moal tiasa nyiptakeun hiji laleur.}, sanajan sakabéh sabab lahir kumpul sarta éta ogé miboga pilihan, éta henteu tiasa ngumpulkeun awak hiji laleur jeung pakakas dina awak éta ku timbangan husus. Sanajan ngumpulkeun, éta henteu tiasa nahan dina ukuran awak anu geus ditangtukeun. Sanajan nahan, éta henteu tiasa ngajalankeun sacara tartib partikel-partikel anu terus dianyarikeun sarta sumping digawé dina awak éta. Ku kituna, écés sabab-sabab henteu tiasa ngaku miboga perkara-perkara ieu. Hartina, Nu Miboga saéstuna sanés éta.
Leres, éta miboga Nu Miboga saéstuna anu, ku rusiah ayat ﻣَﺎ ﺧَﻠْﻘُﻜُﻢْ وَلَا ﺑَﻌْﺜُﻜُﻢْ اِلَّا ﻛَﻨَﻔْﺲٍ ﻭَﺍﺣِﺪَﺓٍ, ngajadikeun sakabéh mahluk hirup di muka bumi sakitu gampangna saperti ngahirupkeun hiji laleur. Mantenna nyiptakeun hiji usum semi kalayan gampangna hiji kembang. Sabab Mantenna henteu peryogi ngumpulkeun. Lantaran Mantenna miboga “Paréntah kun fayakûn”, sarta dina unggal usum semi nyiptakeun tina euweuh sipat, kaayaan jeung wangun anu teu aya watesna salian ti bahan unsur mahluk usum semi anu teu aya watesna, sarta lantaran rencana, modél, daptar jeung program unggal perkara ditangtukeun dina élmu-Na, sarta sakabéh partikel obah dina wengkuan élmu jeung kakawasaan-Na, Mantenna nyiptakeun unggal perkara kalayan gampang pisan lir ngahurungkeun korék. Teu aya perkara anu salah obah sanajan saeutik. Saperti planét-planét janten tentara-Na anu nurut, partikel-partikel ogé jadi lir tentara anu tartib. Lantaran éta obah nyangga kana kakawasaan azali sarta digawé dumasar padoman élmu azali, tangtu hasil-hasil éta medal sabanding jeung éta kakawasaan. Hasil-hasil éta henteu jadi leutik ku ningali kapribadianana anu leutik jeung teu penting. Ku kakuatan patalina kana kakawasaan éta, hiji laleur maéhan hiji Namrud. Sireum ngaruksak istana Fir'aun. Siki pinus anu leutik lir partikel nanggung beban tangkal pinus gedé lir gunung dina taktakna.
Saperti anu parantos dibuktikeun ku urang dina seueur risalah, hiji prajurit, ku dokumén militér dina sisi patalina ka sultan, nampi hasil-hasil saperti ngajadikeun hiji raja tawanan, anu saratus rébu kali langkung ti kakuatan dirina. Kitu ogé, ku patalina kana kakawasaan azali, unggal perkara tiasa nampi kaajaiban seni ciptaan saratus rébu kali ngaleuwihan sabab-sabab tabiat.
Cindekna: Ayana unggal perkara anu pohara éndah senina sarta pohara gampang némbongkeun yén éta karya Gusti Qadîr Azali anu gaduh élmu anu ngawengku sagala. Upami henteu, dina saratus rébu perkara mustahil, lain ngan henteu medal, tapi bakal kaluar tina wengkuan kamungkinan sarta asup kana wengkuan mustahil, kaluar tina wangun anu mungkin sarta asup kana hakékat anu mustahil. Teu aya perkara anu bakal medal, malah ayana bakal mustahil.
Ku bukti anu pohara lemes, kuat, jero sarta écés ieu, nafsu abdi, anu janten murid sétan samentara sarta wawakil jalma-jalma sasat jeung para ahli filsafat, tiiseun. Sadaya puji kagungan Alloh, éta lebet kana iman anu sampurna. Éta ogé nyarios:
“Leres, abdi peryogi Gusti Khâliq jeung Gusti Rabb anu sapertos kieu: Mantenna bakal terang pikiran haté abdi anu pangleutikna jeung panyuhun abdi anu pangnyumputna. Saperti nyumponan pangabutuh roh abdi anu pangrusiahna, pikeun masihan kabagjaan anu langgeng ka abdi Mantenna bakal ngarobah dunya gedé jadi aherat, ngaleungitkeun dunya ieu sarta ngadegkeun aherat pikeun gagantina. Mantenna kedah miboga kakawasaan pikeun nyiptakeun langit saperti nyiptakeun laleur, sarta nempatkeun hiji partikel dina pupil panon abdi saperti masang panonpoé dina beungeut langit minangka hiji panon. Upami henteu, anu henteu tiasa nyiptakeun laleur henteu tiasa ngurus pikiran haté abdi, henteu tiasa ngadangu panyuhun roh abdi; anu henteu nyiptakeun langit henteu tiasa masihan kabagjaan anu langgeng ka abdi. Ku kituna Gusti Rabb abdi nyaéta Mantenna, anu boh ngabenerkeun pikiran haté abdi, boh, saperti ngeusian jeung ngosongkeun rohangan hawa ku méga dina sajam, ngarobah dunya jadi aherat, ngadamel sawarga sarta muka pantona pikeun abdi, ngadawuh ‘Hayu lebet!’”
Duh dulur-dulur sepuh abdi, anu salaku hasil kamalangan saperti nafsu abdi méakkeun sabagéan umur pikeun élmu filsafat anu teu caang jeung sains asing! Tina paréntah suci لَا ﺍِﻟٰﻪَ اِلَّاهُوَ anu terus-terusan aya dina létah Al-Qur'an, ngartos kumaha kuatna, kumaha saéstuna sarta kumaha teu tiasa dioyagkeun, diruksak atawa dirobah dina sisi naon baé hiji rukun iman, anu ngaburencaykeun sakabéh poék rohani sarta ngubaran tatu-tatu rohani.
@
(Poto Bedîüzzaman anu dicandak ku urang Jérman dina 1918 nalika anjeunna mulih tina tawanan Rusia sarta mampir di Jérman.)
Hiji kajadian rohani anu pohara anéh, anu diseratna dina Sünuhat Risalesi nalika anjeunna aya di Dârülhikmet di İstanbul:
HIJI BIANTARA DINA IMPIAN
Dina Séptémber taun 1335, abdi kacida sangsarana ku putus harepan anu dipasihkeun ku kajadian-kajadian jaman. Dina poék anu kandel ieu, abdi néangan hiji cahaya. Abdi henteu mendakan dina hudang anu sacara rohani impian. Dina impian anu leres, anu dina hakékatna hudang, abdi ningali hiji cahaya. Ku ninggalkeun rincianna, abdi bakal nyatet hal-hal anu dijadikeun ucapan abdi. Kieu:
Dina hiji wengi Jumaah, ku saré abdi lebet kana alam misal. Hiji jalma sumping sarta nyarios: “Hiji majelis agung anu kabentuk pikeun nasib Islam hoyong papanggih sareng anjeun.”
Abdi angkat sarta ningali: Abdi ningali hiji majelis anu caang, anu henteu kantos katingali tandinganana di dunya, anu eusina para jalma soléh baheula jeung para wakil abad-abad, wakil unggal abad aya di dinya. Abdi isin sarta nangtung di panto.
Hiji jalma di antara aranjeunna nyarios: “Duh jalma abad cilaka jeung kabinasaan! Anjeun ogé gaduh sora, tepikeun pamikiran anjeun.”
Abdi nangtung sarta nyarios: “Mangga naros, abdi bakal ngawaler.”
Hiji jalma nyarios: “Naon anu bakal janten hasil kaéléhan ieu? Upami meunang, naon anu bakal lumangsung?”
Abdi nyarios: “Lantaran musibah sanés kajahatan anu murni, saperti kadang aya cilaka dina kabagjaan, tina cilaka ogé tiasa medal kabagjaan. Ti baheula nagara Islam ieu parantos nganggap dirina dipancénan pikeun ngorbankeun diri demi dunya Islam anu hiji awak, sarta minangka pangbawa bandéra khalifah, ku nanggung jihad anu fardu kifayah pikeun ngaluhurkeun kalimah Alloh jeung ngajaga kamerdékaan Islam. Cilaka nagara Islam ieu bakal dibales ku kabagjaan dunya Islam dina mangsa datang.
Sabab musibah ieu parantos sacara luar biasa ngagancangkeun mekarkeun jeung gerakna ukhuwah Islam, anu janten inti kahirupan sarta cai kahirupan urang. Nalika urang nyeri, dunya Islam nangis. Upami Éropa langkung nganyenyeri, éta bakal ngajerit. Upami urang maot, urang bakal maot salaku dua puluh sarta hirup deui salaku tilu ratus. Urang aya dina abad kaajaiban. Aya anu sanggeus dua tilu taun maot katingali hirup deui.
Ku kaéléhan, urang kaleungitan hiji kabagjaan ayeuna ﴾ﻋَﺎﺟِﻠَﻪِ﴿ anu samentara, tapi hiji kabagjaan engké ﴾ﺍٰﺟِﻠَﻪِ﴿ anu terus lumangsung ngantosan urang. Anu ngaganti kaayaan ayeuna anu pohara leutik, robah-robah sarta diwatesan ku mangsa datang anu jembar bakal meunang.” Ujug-ujug ti majelis aya ucapan: “Jelaskeun!”
Abdi nyarios: “Perang nagara-nagara jeung bangsa-bangsa masrahkeun tempatna ka perang lapisan-lapisan manusa. Sabab saperti manusa henteu hoyong janten tawanan, anjeunna ogé henteu hoyong janten buruh upahan. Upami urang meunang, meureun urang bakal kabawa leuwih teuas kana arus panindesan anu aya dina leungeun lawan jeung musuh urang. Padahal éta arus boh zalim, boh patukang tonggong jeung sipat dunya Islam, boh henteu luyu jeung kapentingan mayoritas mutlak jalma anu gaduh iman, boh umurna pondok sarta bakal papisah. Upami urang pageuh nyekel éta, urang bakal ngadorong dunya Islam kana jalan anu patukang tonggong jeung fitrah sarta sipatna. Peradaban jahat ieu, anu ngan ukur masihan karugian ka urang, ditolak dina pandangan syariat. Lantaran kajahatanana ngéléhkeun kahadéanana, ku fatwa kapentingan manusa éta dibatalkeun, sarta ku hudangna manusa dihukum sirna. Urang bakal nanggung panangtayungan hiji peradaban anu maksiat, doraka, telenges sarta sacara rohani biadab sapertos kieu di Asia.”
Hiji jalma ti majelis nyarios: “Kunaon syariat nolak peradaban ieu {(): Anu dipikahayang ku urang nyaéta kahadéan peradaban sarta hal-hal saé anu miboga mangpaat pikeun manusa. Sanés dosa jeung kajahatan peradaban; jalma-jalma bodo nyangka kajahatan jeung lampah maksiat éta minangka kahadéan, tuluy niru sarta ngaruksak harta urang. Lantaran dosa peradaban ngéléhkeun kahadéanana sarta kajahatanana langkung beurat tibatan kahadéanana, manusa nampi dua tamparan pikasieuneun ku dua Perang Dunya, ngarubuhkeun peradaban anu pinuh dosa éta sarta utah sakitu kacida pisan nepi ka ngotoran muka bumi ku getih. Insya Alloh, ku kakuatan Islam dina mangsa datang, kahadéan peradaban bakal meunang, bakal ngabersihan muka bumi tina kokotor sarta ogé ngajamin karapihan pikeun sadaya.}?” Abdi nyarios: “Sabab éta diadegkeun dina lima dasar anu négatif. Titik pangrojongna nyaéta kakuatan. Sipat éta nyaéta ngalanggar. Tujuanana nyaéta kauntungan. Sipat éta nyaéta silih desek. Padoman hirupna nyaéta perang. Sipat éta nyaéta pasalia. Tali pangbeungkeut antara kelompok-kelompok nyaéta rasialisme jeung nasionalisme négatif anu hirup ku ngadahar batur. Sipat éta nyaéta bentrok pikasieuneun sapertos kieu. Palayananana anu matak kataji nyaéta ngadorong hawa nafsu jeung kahayang, nyumponan kahayangna sarta ngagampangkeun paméntana. Sipat hawa nafsu éta nyaéta nurunkeun kamanusaan tina darajat malaikat ka tingkat anjing, janten sabab robahna wujud rohani manusa. Ti seueur jalma anu beradab ieu, kapikir yén upami jerona dibalikeun ka luar, bakal katingali kulit ajag, biruang, oray, bagong atawa monyét.
Ku sabab ieu peradaban ayeuna parantos ngalungkeun dalapan puluh persén manusa kana kasusah jeung kasangsaraan, ngangkat sapuluh persén kana kabagjaan samaran (dina lamunan), sarta ngantepkeun sapuluh persén séjénna di antarana (di tengah duanana). Kabagjaan téh anu janten kabagjaan pikeun sadaya atawa seuseueurna. Ieu mah ngan pikeun golongan anu saeutik pisan. Al-Qur'an, anu mangrupa rohmat pikeun umat manusa, ngan narima hiji peradaban anu ngawengku kabagjaan sadaya, sahenteuna mayoritas.
Ku ngawasa hawa nafsu anu bébas, pangabutuh anu henteu mutlak diperlukeun ogé jadi lir pangabutuh anu mutlak diperlukeun. Dina kahirupan badui, hiji jalma peryogi opat perkara; peradaban ngajadikeun anjeunna peryogi saratus perkara sarta miskin. Lantaran usaha henteu cekap pikeun belanja, ku ngadorong kana tipu daya jeung perkara haram, éta ngaruksak dasar ahlak tina sisi ieu. Gaganti kabeungharan jeung kaagungan anu dipasihkeun ka kelompok jeung umat, éta ngajadikeun individu, jalma pribadi, miskin sarta teu gaduh ahlak.
Sakabéh kabiadaban abad-abad baheula diutahkeun ku peradaban ieu sakaligus!” Panolakan dunya Islam kana peradaban ieu, lampahna anu tiis sarta kasusahna dina narima, pantes diperhatikeun. Sabab pituduh Gusti dina syariat, anu istiméwa ku sipat henteu peryogi ngandelkeun batur sarta merdéka, henteu tiasa dicangkok ku kapinteran filsafat Roma, henteu ngahiji, henteu dilegleg sarta henteu tunduk... Dua kapinteran Roma jeung Yunani baheula, anu lahir tina hiji asal minangka sapasang (kembar), lir cai jeung minyak: sanajan ngaliwatan jaman-jaman (abad-abad), peradaban jeung Kristen ngusahakeun ngahijikeunana, éta tetep ngajaga kamerdékaanana. Saolah-olah ku lahir deui dina awak séjén, dua roh éta ayeuna ogé hirup dina wangun séjén. Upami éta henteu tiasa ngahiji padahal kembar sarta aya sabab-sabab pikeun ngahijikeunana, cahaya pituduh anu mangrupa roh syariat henteu kantos tiasa dicampur atawa dilegleg ku kapinteran Roma anu janten dasar peradaban poék jeung kotor éta...
Aranjeunna nyarios: “Kumaha peradaban dina syariat anu mulya?”
Abdi nyarios: “Ari peradaban anu dikandung sarta diparéntahkeun ku syariat Kangjeng Nabi Ahmad ﷺ, anu bakal mekar tina sirnana peradaban ayeuna, nempatkeun dasar-dasar positif gaganti dasar-dasar négatifna. Titik pangrojongna nyaéta hak gaganti kakuatan; sipat éta nyaéta kaadilan jeung kasaimbangan. Tujuanana kautamaan gaganti kauntungan; sipat éta nyaéta kanyaah jeung silih tarik. Dasar anu ngahijikeunana nyaéta tali agama, lemah cai jeung golongan gaganti rasialisme jeung nasionalisme; sipat éta nyaéta duduluran anu tulus, karapihan sarta ngan silih ngabéla ngalawan serangan ti luar. Dina hirup, gaganti padoman perang nyaéta padoman silih tulungan; sipat éta nyaéta ngahiji jeung silih rojong. Gaganti hawa nafsu nyaéta pituduh Gusti; sipat éta nyaéta maju dina kamanusaan sarta nyampurnakeun roh. Éta ngawatesan hawa nafsu; tibatan ngagampangkeun kahayang-kahayang nafsu anu handap, éta nyumponan rasa-rasa luhur roh.” Hartina, ku kaéléhan urang patali kana arus kadua, anu mangrupa arus jalma-jalma anu dizaliman jeung mayoritas. Upami ti pihak batur dalapan puluh persén miskin jeung dizaliman, ti umat Islam salapan puluh, malah salapan puluh lima persén. Tibatan dunya Islam tetep teu paduli atawa ngalawan arus kadua ieu, anu bakal ngajadikeunana tanpa pangrojong, miceun sagala usahana sarta katarajang robah wujud ku panguasaan arus éta, dunya Islam kedah lampah kalayan wijaksana, ngarobah éta kana cara Islam sarta ngajadikeunana palayan pikeun dirina. Sabab musuhna musuh téh sobat salila tetep musuh. Saperti sobatna musuh téh musuh salila tetep sobat. Lantaran dua arus ieu silih patukang tonggong, tujuanana patukang tonggong sarta kapentinganana patukang tonggong, upami anu kahiji nyarios “Paéh!”, anu sanés bakal nyarios “Hirup deui!” Saperti kapentingan hiji nungtut sangkan urang rugi, pasalia, mundur, lemah sarta saré, kapentingan anu sanés pasti nungtut kakuatan jeung persatuan urang.
Mumusuhan Wétan ngalelepkeun mekarkeun Islam; éta parantos sirna sarta kedah sirna. Mumusuhan Barat mangrupa sabab anu paling mangaruhan persatuan Islam sarta mekarkeun duduluran; éta kedah tetep.
Ujug-ujug tanda-tanda pangbeneran némbongan ti majelis. Aranjeunna nyarios: “Leres, mugia tetep gaduh harepan; dina robahan gedé mangsa datang ieu, sora anu pangluhurna jeung pangtarikna bakal sora Islam!”
Hiji jalma naros deui: “Musibah téh hasil kajahatan sarta pambuka ganjaran. Ku lampah naon aranjeun masihan fatwa ka takdir nepi ka éta ngahukum ku musibah ieu? Musibah umum lumangsung lantaran kasalahan mayoritas. Naon ganjaran aranjeun ayeuna?”
Abdi nyarios: “Anu miheulaanna nyaéta lalaworana urang dina tilu rukun Islam anu penting: solat, saum, zakat. Sabab Gusti Khâliq Nu Maha Luhur ngan ménta sajam tina dua puluh opat jam ti urang pikeun lima solat. Urang kedul. Mantenna ngajadikeun urang ngalaksanakeun hiji rupa solat ku latihan, kasusah sarta gerak salila lima taun, dua puluh opat jam. Mantenna ogé ngan ménta sabulan saum sataun tina diri urang. Urang mikawelas diri sorangan. Minangka kafarat, Mantenna ngajadikeun urang saum lima taun. Tina harta anu dipaparin-Na, Mantenna ménta zakat ngan hiji tina sapuluh jeung tina opat puluh. Urang korét sarta zalim. Mantenna ogé nyokot zakat anu numpuk ti urang. ﺍَﻟْﺠَﺰَﺍﺀُ ﻣِﻦْ ﺟِﻨْﺲِ ﺍﻟْﻌَﻤَﻞِ
Ari ganjaran urang ayeuna, Mantenna ngangkat opat juta, anu mangrupa saperlima hiji bangsa anu fasik jeung pinuh dosa, kana darajat kawalian; Mantenna masihan darajat pajuang perang jeung syahid. Musibah babarengan anu lahir tina kasalahan babarengan mupus dosa mangsa baheula.” Hiji jalma nyarios deui: “Upami hiji pamingpin ku kasalahan parantos ngalungkeun kana cilaka?”
Abdi nyarios: “Jalma anu katarajang musibah hoyong ganjaran. Boh kahadéan pamingpin anu salah bakal dipasrahkeun (anu lir euweuh) boh khazanah gaib anu bakal masihan. Ari ganjaran tina khazanah gaib dina perkara sapertos kieu nyaéta darajat syahid jeung pajuang perang.”
Abdi ningali yén majelis ngahargaan. Ku gugahna rarasaan abdi hudang. Abdi mendakan diri calik dina ranjang, késang, leungeun silih rangkep di payuneun. Wengi éta kaliwat sapertos kieu.
Bedîüzzaman henteu nyimpen kitab séjén di sisi anjeunna.
Nalika ditaros, “Kunaon anjeun henteu ningali kitab séjén?”, anjeunna nyarios:
—Ku misahkeun pikiran tina sagala perkara, abdi ngartos tina Al-Qur'an.
Sanajan nyutat tina karya-karya, anjeunna nyokot sababaraha pasualan anu dianggap penting tanpa ngarobahna.
Nalika ditaros, “Kunaon anjeun ngulang persis sapertos kieu?”, anjeunna nyarios:
—Hakékat henteu ngabosenkeun; abdi henteu hoyong ngarobah pakeanana.
Di luhur parantos disebatkeun saeutik yén Bedîüzzaman, ngeunaan hakékat-hakékat Al-Qur'an {(Catetan handap): Karya-karya Üstad Bedîüzzaman Said Nursî harita, anu dicitak sarta dipedar di İstanbul, sabagéan engké di Ankara, opat puluh taun ti harita dipedar babarengan dina hiji kumpulan kalayan nami “Arabî Mesnevî-i Nuriye”. Dina bubuka Mesnevî-i Nuriye ieu, ngeunaan karya-karya éta anjeunna nyarios:
Opat puluh nepi ka lima puluh taun ka tukang, lantaran Said Baheula langkung seueur ngalakukeun kagiatan dina élmu-élmu akal jeung filsafat, anjeunna néangan jalan kana hakékat sagala hakékat saperti para ahli tarekat jeung hakékat. Anjeunna henteu tiasa nyukupkeun kana ngalampahkeun ngan ku haté saperti seuseueurna ahli tarekat. Sabab akal jeung pikiranana parantos tatu nepi ka hiji tingkat ku hikmah filsafat; peryogi pangubaran. Tuluy anjeunna hoyong nuturkeun sababaraha ahli hakékat agung anu angkat ka hakékat boh ku haté boh ku akal. Anjeunna ningali yén masing-masing gaduh sipat husus anu matak kataji. Anjeunna bingung kedah nuturkeun saha. Imam-ı Rabbanî ogé ku cara gaib nyarios ka anjeunna, “Hijikeun kiblat!”, nyaéta, “Ngan nuturkeun hiji guru!” Aya pikiran anu sumping kana haté Said Baheula anu seueur pisan tatu éta:
“Guru anu saéstuna nyaéta Al-Qur'an. Ngahijikeun kiblat kahontal ku guru ieu.”
Ku kituna, ngan ku pituduh éta guru suci, haté jeung rohna mimiti suluk ku cara anu kacida anéhna. Nafsu anu maréntah kana kajahatan ogé ku mamang jeung syubhatna maksa anjeunna pikeun bajoang sacara rohani jeung ilmiah. Sanés kalayan panon peureum, tapi saperti Imam-ı Gazalî, Mevlana Celaleddin jeung Imam-ı Rabbanî, anjeunna ngider kalayan panon haté, roh jeung akal kabuka; di tempat-tempat jeung maqam-maqam anu para jalma anu tilelep dina kaayaan rohani nutup panon akal, anjeunna ngider kalayan panon kabuka. Puji sukur anu teu aya watesna ka Gusti yén ku pangajaran jeung pituduh Al-Qur'an anjeunna parantos mendakan jalan kana hakékat. Malah ku Risale-i Nur karya Said Anyar, anjeunna parantos némbongkeun yén anjeunna nampi tajalli hakékat ﻭَ ﻓ۪ﻰ ﻛُﻞِّ ﺷَﻰْﺀٍ ﻟَﻪُ ﺍٰﻳَﺔٌ ﺗَﺪُﻝُّ ﻋَﻠٰﻰ ﺍَﻧَّﻪُ ﻭَﺍﺣِﺪٌ. Lantaran, sapertos Mevlana Celaleddin, Imam Rabbani jeung Imam Ghazali, anjeunna ngalangkungan jalan anu ngahijikeun akal jeung haté, sateuacan sagala hal anjeunna ngusahakeun ngubaran tatu haté jeung roh sarta ngabébaskeun nafsuna tina sangkaan anu teu dasar; ku kituna, sagala puji kagungan Alloh, Said Baheula parantos robih janten Said Anyar. Sapertos Mesnevî-i Şerif anu asalna dina basa Pérsia lajeng dina basa Turki, anjeunna ogé nyerat pangajaran Katre, Hubab, Habbe, Zühre, Zerre, Şemme, Şule, Lem'alar, Reşhalar, Lâsiyyemalar jeung sajabana dina basa Arab, anu mangrupa hiji jinis Mesnevî, sarta Nokta jeung Lemaat dina basa Turki, ku cara anu pondok pisan; iraha aya kasempetan, anjeunna ogé nyitakna. Salami ampir satengah abad, jalan éta ngawujud dina Risale-i Nur; nanging, ngagentos bajoang di jero ngalawan nafsu jeung sétan, Risale-i Nur janten sapertos Mesnevî anu lega jeung ngawengku sagalana, pikeun nyanghareupan jalma-jalma di luar anu peryogi tur bingung sarta ahli filsafat anu ngalangkungan jalan sasar. ... Mesnevî anu janten pabinihan éta parantos digawé dina diri jeung di jero, sapertos tarekat khafiyah; éta hasil muka jalan dina haté jeung roh. Risale-i Nur anu janten kebonna, boh ningali kana diri boh, dina lolobana sisina, sapertos tarekat jahriyah, ningali kana alam jeung wengkuan di luar, parantos muka jalan anu lega pikeun makrifat ka Alloh di mana-mana. Saolah-olah sapertos iteuk Kangjeng Nabi Musa عليه السلام, ka mana anjeunna neunggeul, cai kaluar... Risale-i Nur ogé henteu nuturkeun jalan ahli hikmah jeung ulama, nanging ku hiji i'jaz maknawi Al-Qur'an, éta parantos muka jandéla makrifat dina unggal hal. Saolah-olah ngalaksanakeun padamelan sataun dina sajam, éta parantos ngartos hiji rusiah anu husus milik Al-Qur'an; ku kituna, dina jaman anu pikasieuneun ieu éta henteu éléh ku serangan jalma-jalma anu keukeuh mungkir anu teu kaitung, malah unggul.} anjeunna parantos nyitak dua belas karyana anu patali jeung éta. Tilu atawa opat tina karya-karya ieu dina basa Turki, sésana dina basa Arab. Ku cara medar jeung ngungkabkeun anu saacan waktos éta teu aya sarimbagna dina buku mana waé, karya-karya éta ngabuktikeun hakékat-hakékat. Parobihan dina roh anu ku anjeunna dialaman nalika aya di Dârülhikmet, dina hiji karya anu engké anjeunna medarkeun, ditétélakeun sapertos kieu:
Sirah Said Baheula anu lalawora kakeunaan tamparan anu pikasieuneun. Anjeunna mikirkeun dalil ﺍَﻟْﻤَﻮْﺕُ ﺣَﻖٌّ. Anjeunna ningali dirina aya dina leutak rawa. Anjeunna nyuhunkeun pitulung, milari jalan, milari anu tiasa nyalametkeun. Anjeunna ningali yén jalan-jalanna rupa-rupa, teras ragu-ragu. Anjeunna muka kitab “Fütuhu'l-Gayb” karya Syekh Geylani (ra), anu mangrupikeun Ghawts A'zham, pikeun nyandak isarat pituduh. Anu kaluar dina cara éta nyaéta: ﺍَﻧْﺖَ ﻓ۪ﻰ ﺩَﺍﺭِ ﺍﻟْﺤِﻜْﻤَﺔِ ﻓَﺎﻃْﻠُﺐْ ﻃَﺒ۪ﻴﺒًﺎ ﻳُﺪَﺍﻭ۪ﻯ ﻗَﻠْﺒَﻚَ Anéhna, harita abdi mangrupikeun anggota Dârülhikmeti'l-İslâmiye. Saolah-olah abdi téh tabib anu ngusahakeun ngubaran tatu umat Islam. Padahal, anu pangkasakitna téh abdi. Jalma anu gering kedah ngurus dirina heula, teras tiasa ngurus jalma-jalma anu gering.
Tah, Syekh anu mulya nyarios ka abdi: “Anjeun nyalira gering, pilari tabib pikeun diri anjeun!” Abdi ngawaler: “Mugia anjeun janten tabib abdi!” Abdi teras nganggap diri abdi anu disauran, sarta maos kitab éta saolah-olah nyarios ka abdi. Nanging kitab éta kacida tegasna. Éta ngaremukkeun kareueus abdi ku cara anu pikasieuneun. Éta ngalaksanakeun bedah anu kacida kuatna kana nafsu abdi. Abdi teu tahan; abdi maos dugi ka satengahna kalayan nganggap diri abdi anu disauran; abdi teu gaduh deui kasabaran pikeun ngaréngsékeunana. Kitab éta ku abdi disimpen dina lomari. Nanging engké nyeri anu timbul tina bedah anu nyageurkeun éta leungit, teras nikmat sumping. Abdi maos kitab guru abdi anu munggaran éta dugi ka tamat sarta nampi seueur mangpaat. Abdi ogé ngupingkeun wirid jeung munajatna, sarta nampi seueur limpahan rohani.
Lajeng abdi ningali kitab Mektubat karya Imam Rabbani, teras dicandak. Abdi muka éta kalayan niat anu tulus pikeun nyandak isarat pituduh. Anéhna, dina sakumna Mektubat-na ngan aya kecap “Bedîüzzaman” dina dua tempat. Éta dua serat kabuka sakaligus pikeun abdi. Lantaran nami pun bapa Mirza, abdi ningali di awal serat-serat éta aya tulisan “Serat ka Mirza Bedîüzzaman”. Abdi ngucapkeun, Subhanalloh, ieu nyarios ka abdi. Harita salah sahiji gelar Said Baheula nyaéta “Bedîüzzaman”. Padahal, salian Bedîüzzaman-ı Hemedanî dina taun tilu ratus Hijrah, abdi henteu terang jalmi-jalmi anu kasohor ku gelar éta. Hartina, dina jaman Imam ogé aya jalmi sapertos kitu, anu ku anjeunna diseratan dua serat éta. Kaayaan jalmi éta rupina sami sareng kaayaan abdi, dugi ka abdi mendakan dua serat éta minangka ubar pikeun kasakit abdi. Ngan, sakumaha anu ku Imam dianjurkeun dina serat-serat éta, dina seueur seratna anjeunna keukeuh mapatahan kieu: “Hijikeun kiblat.” Nyaéta, angkat saurang janten guru, tur tuturkeun anjeunna, ulah sibuk ku anu sanés. Piwurukna anu kacida pentingna ieu henteu cocog sareng bakat jeung kaayaan roh abdi. Sanaos sakitu dipikirkeun, “Naha abdi kedah nuturkeun anu ieu, atanapi anu sanés?” abdi tetep bingung. Dina unggal-unggalna aya sipat anu matak narik ati anu béda-béda. Abdi henteu tiasa nyukupan ku salah sahiji. Nalika aya dina kabingungan éta, ku rohmat Gusti aya ilham kana haté abdi yén: Pangkal rupa-rupa tarekat ieu, sumber saluran-saluran ieu, jeung panonpoé planét-planét ieu nyaéta Al-Qur'an Al-Hakîm. Ngahijikeun kiblat anu sajati aya dina ieu. Ku kituna, éta ogé pituduh anu pangluhurna jeung guru anu pangsucina. Abdi nyepeng éta. {(Catetan handap): Di ahir tulisan anjeunna nyarios: “Bakat abdi anu kurang jeung paburencay tangtos henteu tiasa nyerep sarta nampi kalayan saenyana limpahan ti Pituduh Sajati éta, anu sapertos cai kahirupan. Nanging, nurutkeun darajat jalma-jalma anu haténa hirup jeung anu gaduh kaayaan rohani, urang tiasa némbongkeun deui limpahan éta, cai kahirupan éta, ku limpahanana ogé. Hartina, Sözler jeung Nur-Nur anu datang tina Al-Qur'an éta sanés ngan pasualan ilmiah anu patali jeung akal, malah pasualan iman anu patali jeung haté, roh sarta kaayaan rohani, tur mangrupa makrifat ka Gusti anu kacida luhur jeung ajénna.”}
Ka anu nyarios, “Kami ningali anjeun kacida sedihna lantaran éléhna urang dina Perang Dunya,” anjeunna ngawaler:
Abdi tiasa nahan kasusah abdi nyalira, nanging kasusah anu timbul tina kanyeri umat Islam ngaremukkeun abdi. Abdi ngaraos yén pukulan-pukulan anu ditimpakeun ka dunya Islam mimiti tumiba kana haté abdi. Ku sabab éta abdi sakitu remukna. Nanging abdi ningali cahaya anu, insya Alloh, bakal ngajantenkeun abdi mopohokeun kasusah-kasusah éta, saur anjeunna bari imut.
Salah sahiji jasa anjeunna pikeun lemah cai jeung bangsa di Istanbul anu panggedéna, pangpentingna jeung panggedé pangaruhna nyaéta, ku karyana anu judulna “Hutuvat-ı Sitte”, anjeunna nyiduh kana beungeut jalma-jalma anu telenges tur zalim, sarta ngajaga kamulyaan agama jeung kahormatan Islam. Nalika Istanbul dijajah ku urang asing, waleran-waleran anu asup akal tur tegas, anu anjeunna pasihkeun dina harti genep ciduh pikeun genep patarosan Garéja Anglikan Inggris ka Meşihat-ı İslâmiye, sacara nyata némbongkeun darajat kawani, kasampurnaan jeung kagagahan anjeunna. Nalika anjeunna medarkeun “Hutuvat-ı Sitte”, perang keur lumangsung di Çanakkale. Sanggeus Istanbul dijajah, karya ieu dipidangkeun ka Panglima Inggris sarta anjeunna dibéjaan yén Bedîüzzaman ngalawan kalayan sakumna kakuatanana. Panglima anu lalim éta hoyong ngaleungitkeun anjeunna ku putusan hukuman pati; nanging nalika dibéjaan yén upami Bedîüzzaman dipaéhan, sakumna Anatolia Wétan bakal salawasna mumusuhan jeung Inggris, sarta suku-suku bakal barontak naon waé anu kedah dikorbankeun, anjeunna teu tiasa ngalakukeun nanaon.
Pikeun ngalawan usaha Inggris anu ku tipu dayana narik Şeyhülislâm jeung sababaraha ulama sanés pikeun ngadukung maranéhna, Bedîüzzaman, ku karyana anu judulna “Hutuvat-ı Sitte” sarta kagiatanana di Istanbul, nyebarkeun ka sakulilingna kawijakan kolonial jeung tipu muslihat Inggris ngalawan dunya Islam jeung urang Turki, sarta mumusuhanana ti baheula. Ku cara éta anjeunna ngadukung Gerakan Kamerdékaan Nasional di Anatolia, sarta janten salah sahiji anu panggedé peranna dina ieu perkara. Sapotong tina katerangan anjeunna nyalira ngeunaan jasa ieu:
Dina hiji waktos, nalika Nagara Inggris ngancurkeun meriam-meriam Selat Istanbul sarta ngajajah Istanbul, ku Kapala Pendéta Garéja Anglikan, anu mangrupikeun badan agama panggedéna nagara éta, genep patarosan agama ditujukeun ka Meşihat-ı İslâmiye. Harita abdi ogé anggota Dârülhikmeti'l-İslâmiye. Aranjeunna nyarios ka abdi: “Pasihkeun waleran. Aranjeunna nyuhunkeun waleran genep ratus kecap pikeun genep patarosan maranéhna.” Abdi ngawaler: “Abdi ngawaler sanés ku genep ratus kecap, sanés ku genep kecap, malah sanés ku hiji kecap; nanging ku hiji ciduh! Lantaran, sakumaha anu ku aranjeun katingali, dina waktos éta nagara napakkeun sukuna kana tikoro urang, pendétana kalayan sombong naroskeun patarosan ka urang; ngalawan éta kedah nyiduh kana beungeutna. Ciduhan beungeut jalma-jalma zalim anu teu welas asih éta!..” kitu anu ku abdi parantos diucapkeun.
Pamaréntah Ankara anu ningali yén tina jasa anjeunna di Istanbul anu kacida pentingna tur suksés ieu, seueur pisan mangpaat anu tumuwuh pikeun bangsa Turki, ngahargaan ajén jeung pentingna Bedîüzzaman sarta ngondang anjeunna ka Ankara. Sanaos M. Kemal Paşa parantos ngondang ku talatah sandi, anjeunna ngawaler:
Abdi hoyong bajoang di tempat anu bahaya. Bajoang di tukangeun kubu henteu pikaresepeun pikeun abdi. Abdi ningali tempat ieu langkung bahaya tibatan Anatolia, saur anjeunna.
Anjeunna diondang ku talatah sandi tilu kali. Lantaran anjeunna diondang ngalangkungan rerencanganana, Tahsin Bey, anggota parlemen anu kantos janten Gubernur Van, ahirna anjeunna mutuskeun sarta sumping ka Ankara. Di Ankara anjeunna ditampi ku keprok. Nanging anjeunna henteu mendakan lingkungan anu diarepkeun. Anjeunna cicing di sakitar Hacı Bayram. Lantaran di Majelis Wakil Rakyat anjeunna ningali sikep teu paduli kana agama sarta rasa tiis kana lambang-lambang Islam, anu mangrupa kabanggaan sajarah anu suci bangsa Turki, kalayan dalih kabaratan, anjeunna medarkeun hiji béwara ngeunaan kabutuhan jeung pentingna para anggota parlemen rajin ngalaksanakeun ibadah, utamina solat, sarta ngabagikeunana ka aranjeunna. Kâzım Karabekir Paşa ogé maos éta ka M. Kemal. Pernyataan éta kieu: ﻳَﺎ ﺍَﻳُّﻬَﺎ ﺍﻟْﻤَﺒْﻌُﻮﺛُﻮﻥَ ﺍِﻧَّﻜُﻢْ ﻟَﻤَﺒْﻌُﻮﺛُﻮﻥَ ﻟِﻴَﻮْﻡٍ ﻋَﻈ۪ﻴﻢٍ
Duh para pajuang Islam jeung duh para anu gaduh wewenang mutuskeun urusan!..
Abdi anu miskin ieu nyuhunkeun aranjeun ngupingkeun sapuluh cariosan jeung sababaraha piwuruk abdi ngeunaan hiji pasualan.
1- Nikmat Gusti anu luar biasa dina kameunangan ieu peryogi sukur supados tetep lumangsung jeung nambahan. Upami nikmat henteu ditampi ku sukur sapertos kitu, éta bakal leungit. Lantaran ku pitulung Alloh aranjeun parantos nyalametkeun Al-Qur'an tina serangan musuh, aranjeun kedah ngalaksanakeun kawajiban-kawajiban sapertos solat, anu mangrupa paréntah Al-Qur'an anu pangécésna jeung pangpastina. Supados limpahanana terus tumiba ka aranjeun jeung tetep lumangsung ku cara anu luar biasa sapertos kitu.
2- Aranjeun parantos ngabagjakeun dunya Islam, sarta nampi kanyaah jeung pangrojongna. Nanging, pikeun ngajaga pangrojong jeung kanyaah éta, kedah nyepeng pageuh lambang-lambang Islam. Sabab umat Islam mikanyaah aranjeun lantaran Islam.
3- Di dunya ieu aranjeun parantos mingpin para ghazi jeung syuhada anu sapertos wali-wali Alloh. Ku ngalaksanakeun paréntah-paréntah Al-Qur'an anu pasti, ngusahakeun janten réréncangan rombongan anu pinuh ku cahaya éta di dunya sanés ogé, mangrupa sipat jalma-jalma anu luhur cita-citana. Upami henteu, sanaos di dieu janten panglima, di ditu aranjeun bakal kapaksa nyuhunkeun pitulung cahaya ti saurang prajurit biasa. Dunya anu hina ieu, sanajan kalawan kamulyaan jeung kahormatanana, sanés barang anu tiasa nyugemakeun jalma-jalma anu waras pikiranana, nyumponan aranjeunna, sarta janten tujuan ku dirina sorangan.
4- Rombongan-rombongan bangsa Islam ieu, sanaos aya hiji rombongan anu henteu solat, malah fasik ogé, tetep hoyong ningali pamingpinna jalma anu taat kana agama. Malah di sakumna Kurdistan, patarosan anu mimiti ditaroskeun ngeunaan sakumna pajabat cenah kieu: Naha aranjeunna solat? saur aranjeunna. Upami aranjeunna solat, aranjeunna langsung dipercanten; upami henteu, sanajan sakumaha mampuhna ogé, dina paningal jalma-jalma éta aranjeunna tetep disangka goréng.
Dina hiji waktos, aya barontak di suku-suku Beytüşşebab. Abdi angkat sarta naros: “Naon sababna?”
Aranjeunna ngawaler: “Kaymakam kami henteu solat; kumaha kami bakal taat ka jalma-jalma anu teu boga agama sapertos kitu?” Padahal jalma-jalma anu nyarios ieu ogé henteu solat, sarta para bégal. 5- Lolobana nabi sumping di Wétan sarta lolobana ahli hikmah di Kulon, mangrupa isarat takdir azali yén anu bakal ngangkat Wétan nyaéta agama jeung haté, sanés akal jeung filsafat. Lantaran aranjeun parantos ngahudangkeun Wétan, pasihan gerakan anu cocog sareng fitrahna. Upami henteu, usaha aranjeun bakal leungit tanpa hasil atanapi tetep ngan di luarna.
6- Inggris, lawan aranjeun jeung musuh Islam, parantos sareng nuju nampi seueur pisan mangpaat tina sikep aranjeun anu teu paduli kana agama. Malah tiasa abdi nyarios yén anu ngarugikeun Islam sakumaha Yunani nyaéta jalma-jalma anu ngamangpaatkeun lalaworana aranjeun kana agama. Demi kapentingan Islam jeung kasalametan bangsa, aranjeun kedah ngarobih sikep lalawora ieu janten amal.
Katingali yén, sanaos sakitu gedéna tekad, kategeran jeung pangorbanan kaum İttihatçı, malah aranjeunna janten sabab hudangna Islam ieu, lantaran sabagéanana némbongkeun sikep teu maliré agama, aranjeunna dipikangéwa jeung dianggap hina ku bangsa di jero nagara. Umat Islam di luar, lantaran henteu ningali lalaworana aranjeunna kana agama, parantos sareng nuju masihan pangajén jeung kahormatan ka aranjeunna.
7- Sanaos dunya kafir ku sakumna saranana, peradabanana, filsafatna, élmu-élmuna sarta misionarisna nyerang dunya Islam sarta sacara matérial parantos unggul ti waktos anu lami, éta henteu tiasa ngéléhkeun dunya Islam dina agama. Dina waktos nalika sakumna golongan anu sasat di jero Islam tetep kaéléhkeun minangka kelompok-kelompok alit anu ngabahayakeun, sarta Islam ngajaga kateguhan jeung kakuatanana ku Sunnah jeung jamaah, hiji gerakan anu mawa bid'ah, anu sacara teu paduli kasaring tina peradaban Éropa anu goréng, moal tiasa nempat dina dadana. Hartina, pikeun ngalaksanakeun hiji padamelan anu penting jeung kawas révolusi di jero dunya Islam, kedah taat kana aturan-aturan Islam; ku cara sanés moal tiasa. Ogé henteu kantos kajantenan; upami kantos kajantenan, éta gancang maot jeung pareum.
8- Dina waktos nalika peradaban Éropa anu ngaruksak ahlak, anu janten sabab lemahna agama, mimiti robék, sarta dina waktos némbongna peradaban Al-Qur'an parantos sumping, teu aya padamelan anu ngawangun tiasa dilaksanakeun kalayan teu paduli jeung lalawora. Sedengkeun padamelan négatif anu ngaruksak, Islam anu parantos kakeunaan sakitu seueur retakan ieu henteu peryogi éta. 9- Anu ngahargaan kameunangan jeung jasa aranjeun sarta mikanyaah aranjeun nyaéta kalolobaan jalma mukmin, utamina lapisan rahayat biasa anu mangrupikeun Muslim anu teguh. Aranjeunna mikanyaah jeung ngadukung aranjeun kalayan enya-enya, ngahaturkeun nuhun ka aranjeun sarta ngahargaan pangorbanan aranjeun. Aranjeunna nawiskeun ka aranjeun hiji kakuatan anu parantos hudang, anu kacida gedéna tur pikasieuneunna. Demi kapentingan Islam, aranjeun ogé kedah ngahiji jeung aranjeunna sarta nyandak aranjeunna minangka sandaran, ku ngalaksanakeun paréntah-paréntah Al-Qur'an. Upami henteu, lantaran leuwih ngutamakeun jalma-jalma anu cilaka, anu misah tina Islam, teu gaduh kabangsaan, kasengsem ku Éropa sarta nurun-nurun urang Franka, tibatan rahayat Muslim, téh patukang tonggong jeung kapentingan Islam, dunya Islam bakal malikkeun paningalna ka sisi sanés sarta nyuhunkeun pitulung ti anu sanés.
10- Upami dina hiji jalan aya salapan kamungkinan binasa sarta ngan hiji kamungkinan salamet, peryogi saurang wani anu gélo, anu parantos nyerahkeun hirupna, pikeun ngalangkungan jalan éta. Ayeuna, dina ngalaksanakeun kabutuhan-kabutuhan agama sapertos solat anu ngan nyandak sajam tina dua puluh opat jam, aya salapan puluh salapan persén kamungkinan salamet; ngan lantaran lalawora jeung hoream, tiasa aya hiji kamungkinan rugi dina dunya. Padahal dina ninggalkeun kawajiban, aya salapan puluh salapan kamungkinan rugi. Ngan tiasa aya hiji kamungkinan salamet anu ngandelkeun lalawora jeung kasasaran.
Naon alesan anu tiasa dipendakan pikeun lalawora jeung ninggalkeun kawajiban, anu ngarugikeun agama jeung dunya? Kumaha sumanget ngajaga agama jeung bangsa tiasa ngijinan éta? Utamina para panglima pajuang jeung majelis agung ieu diturutan. Kalepatan-kalepatanana bakal diturutan atanapi dikritik ku bangsa. Duanana ngarugikeun. Hartina, dina aranjeunna hak-hak Alloh ogé ngawengku hak-hak hamba. Ku jalma-jalma anu henteu ngupingkeun béja-béja jeung dalil-dalil anu teu kaitung, anu ngawengku rusiah tawatur jeung ijmak, tapi nampi hiji sangkaan anu timbul tina omongan palsu nafsu jeung bisikan sétan, padamelan anu sajati jeung serius moal tiasa dilaksanakeun. Batu-batu tatapakan révolusi agung ieu kedah kuat... Pribadi maknawi majelis ieu, tina segi kakuatan anu dipibogana, parantos nanggung harti kakawasaan karajaan. Upami ku nyalira ngalaksanakeun jeung ngajantenkeun batur ngalaksanakeun lambang-lambang Islam, majelis henteu ogé nanggung harti khilafah minangka wakil; upami majelis henteu nyumponan kabutuhan agama bangsa ieu, anu peryogi opat hal pikeun hirup, nanging ku adat anu terus lumangsung peryogi agama sahenteuna lima kali sapoé, anu fitrahna henteu ruksak sarta henteu mopohokeun kabutuhan rohna ku hiburan peradaban; bangsa éta, lantaran kapaksa, bakal masrahkeun harti khilafah ka nami, rupa jeung kecap anu ku aranjeun parantos ditampi sagemblengna, sarta ogé bakal masihan kakuatan pikeun ngajaga harti éta. Padahal kakuatan sapertos kitu anu henteu aya dina leungeun majelis sarta henteu ngalangkungan majelis, bakal nyababkeun pegatna persatuan. Sedengkeun pegatna persatuan patukang tonggong jeung ayat ﻭَ ﺍﻋْﺘَﺼِﻤُﻮﺍ ﺑِﺤَﺒْﻞِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﺟَﻤ۪ﻴﻌًﺎ.
Jaman ieu jaman jamaah. Pribadi maknawi anu mangrupa roh jamaah langkung teguh sarta langkung mampuh ngalaksanakeun hukum-hukum syariat. Khalifah salaku hiji pribadi ngan tiasa nanggung tugasna ku nyandak éta minangka sandaran. Upami pribadi maknawi anu mangrupa roh jamaah aya dina jalan anu lempeng, éta janten langkung caang jeung sampurna. Upami goréng, éta janten kacida goréngna. Kahadéan jeung kagoréngan hiji jalma aya watesna. Ari jamaah henteu aya watesna. Ulah ruksakkeun kahadéan anu ku aranjeun parantos dihontal ka luar ku kagoréngan di jero.
Aranjeun terang yén musuh-musuh langgeng aranjeun, anu patukang tonggong jeung aranjeun sarta para lawan aranjeun, ngancurkeun lambang-lambang Islam. Ku kituna, tugas aranjeun anu kedah dilaksanakeun nyaéta ngahirupkeun deui jeung ngajaga lambang-lambang éta. Upami henteu, éta mangrupa pitulung anu dilakukeun tanpa sadar ka musuh anu sadar. Nganggap hampang lambang-lambang agama némbongkeun lemahna kabangsaan. Sedengkeun kalemahan henteu ngeureunkeun musuh, malah ngahurungkeun kawani maranéhna. ﺣَﺴْﺒُﻨَﺎ ﺍﻟﻠّٰﻪُ ﻭَ ﻧِﻌْﻢَ ﺍﻟْﻮَﻛ۪ﻴﻞُ
Biantara ieu ka para anggota parlemen nambahan genep puluh anggota deui kana anu ngalaksanakeun solat. Ieu ogé ngajantenkeun rohangan alit pisan pikeun solat digentos ku rohangan anu ageung. Ku dibacakeunana tulisan ieu ka para anggota parlemen, sakumna panglima jeung ulama, timbul padungdengan anu sengit sareng présidén. Hiji dinten, di rohangan kaprésidénan, di antara lima puluh atawa genep puluh anggota parlemen, nalika silih tukeur pikiran, M. Kemal Paşa nyarios: -Kami peryogi guru anu gagah sapertos anjeun; kami ngondang anjeun ka dieu kanggo ngamangpaatkeun pikiran-pikiran anjeun anu luhur. Anjeun sumping, anu mimiti ku anjeun ditulis perkara solat, teras anjeun nyababkeun pacogrégan di antara kami. Kana ieu cariosan, sanggeus masihan sababaraha waleran anu asup akal, Bedîüzzaman kalayan kuat tur ambek ngacungkeun dua ramo ka payun, nyarios: -Paşa! Paşa! Dina Islam, sanggeus iman hakékat anu pangluhurna nyaéta solat. Anu henteu solat téh panghianat; putusan panghianat ditolak. Nanging Paşa nyuhunkeun hampura, teu tiasa ngaganggu anjeunna. Salami Bedîüzzaman aya di Ankara, anjeunna henteu eureun pisan ngusahakeun ngadegna Dârülfünun Wétan, anu mangrupa tujuanana anu utama. Hiji dinten anjeunna nyarios ka rombongan anggota parlemen: Sapanjang hirup abdi, abdi ngusahakeun dârülfünun ieu. Sultan Reşad jeung kaum İttihatçı masihan dua puluh rébu lira emas. Aranjeun ogé tambahkeun sakitu. Harita aranjeunna mutuskeun masihan saratus lima puluh rébu artos kertas. Kana éta anjeunna nyarios: “Para anggota parlemen kedah nandatanganan ieu.” Sababaraha anggota parlemen nyarios: Ngan anjeun anu ngalangkungan cara madrasah, murni tina segi Islam; padahal ayeuna kedah nyarupaan urang Kulon. Bedîüzzaman: Propinsi-propinsi Wétan éta sapertos salah sahiji puseur dunya Islam; di sagédéngeun élmu-élmu anyar, élmu agama ogé peryogi tur kacida perluna. Sabab, lolobana nabi sumping di Wétan sarta lolobana ahli hikmah di Kulon, némbongkeun yén kamajuan Wétan gumantung kana agama. Sanaos di propinsi sanés aranjeun ngan ngajarkeun élmu-élmu anyar, di Wétan demi kapentingan bangsa jeung lemah cai, élmu agama kedah janten dasar dina kaayaan naon waé. Upami henteu, Muslim anu sanés Turki moal tiasa ngaraoskeun duduluran sajati sareng urang Turki. Ayeuna, pikeun nyanghareupan sakitu seueur musuh, urang peryogi silih tulungan jeung silih rojong. Malah, hayu abdi pasihan hiji conto anu nyata dina perkara ieu: Kapungkur, abdi gaduh saurang murid anu sanés Turki. Murid abdi anu gaduh sumanget ngajaga agama jeung bangsa sarta kacida pinterna éta, di madrasah abdi anu kapungkur, ku pangajaran sumanget anu ditampina tina élmu agama, salawasna nyarios: “Saurang urang Turki anu soléh tangtos langkung janten dulur jeung baraya abdi tibatan dulur jeung bapa abdi anu fasik.” Lajeng, lantaran nasibna anu henteu saé, murid éta ngan diajar élmu-élmu anyar anu matérial. Teras, nalika abdi mulih tina tawanan -opat taun ti harita- abdi ngobrol sareng anjeunna. Perkara sumanget kabangsaan dibahas. Anjeunna nyarios: Ayeuna abdi langkung milih saurang urang Kurdi anu Rafidhi tibatan saurang guru Turki anu soléh. Abdi teras nyarios: Aduh! Sakumaha ruksakna anjeun? Abdi ngusahakeun salami saminggu, nyalametkeun anjeunna, sarta malikkeun anjeunna kana sumanget anu sajati anu kapungkur. Tah, duh para anggota parlemen! Sakumaha perluna kaayaan murid éta anu mimiti pikeun bangsa Turki, sarta sakumaha henteu cocogna kaayaan anu kadua pikeun kapentingan lemah cai, abdi pasrahkeun kana pikiran aranjeun. Hartina -upami nganggap hiji hal anu mustahil- sanaos di tempat sanés aranjeun langkung ngutamakeun dunya tibatan agama, sarta dina politik henteu masihan pentingna kana agama, di Propinsi-propinsi Wétan, dina kaayaan naon waé aranjeun kedah masihan pentingna anu panggedéna kana pangajaran agama. Kana katerangan anu nyata ieu, para anu ngalawan kaluar, sarta 163 anggota parlemen nandatanganan putusan éta.
Bedîüzzaman sumping ka Ankara kalayan cita-cita “Hudang jeung mekarna dunya Islam anu ageung”, anu parantos dibayangkeun ku anjeunna nalika alit, anu parantos ditekadkeun pikeun ngorbankeun hirupna dina jalanna, sarta anu ku anjeunna ditampi minangka tujuan jeung hasil hirupna. Malah sateuacan diumumkeunana pamaréntahan konstitusional, sateuacan sumping ka Istanbul, padungdenganana sareng ratusan jalmi anu gaduh élmu jeung kautamaan di Anatolia Wétan, sarta di Istanbul némbongna anjeunna anu ngadadak, anu ngajantenkeun ulama kagét jeung para politikus hariwang, némbongkeun yén dina rohna aya kaayaan saurang anu bakal ngadegkeun hiji révolusi Islam anu ageung. Sareng anjeunna nyalira, ti kapungkur parantos ngaraoskeun tanggung jawab tugas ieu, ogé sumanget jeung kabagjaanana, dina rohna. Sanggeus diumumkeunana kabébasan, tulisan-tulisan anu anjeunna medarkeun dina koran sarta biantara-biantarana dina rupa-rupa rapat, kalayan harepan yén ku ngajantenkeun pamaréntahan konstitusional ngalayanan syariat, bakal janten jalan pikeun némbongna kabagjaan anu ageung di Anatolia jeung wewengkon dunya Islam, sadayana mangrupikeun hasil niat jeung gambaran anu tadi disebatkeun. Sapertos anu ogé katingali dina sababaraha karyana sapertos “El-Hutbetü'ş-Şâmiye”, “Sünuhat” jeung “Lemaat”, anjeunna kantos ngébréhkeun: “Di antara poékna mangsa payun jeung révolusi-révolusi ieu, sora anu pangkuatna jeung pangmegahna bakal janten sora Al-Qur'an!” Sanggeus réngséna Abbasiyah, urang Turki anu nyepeng pamaréntahan Islam di dunya Islam, parantos ngalaksanakeun pamaréntahan anu agung sareng khilafah salami sarébu taun. Teras timbul perang dunya anu ngajantenkeun sakumna dunya sieun; Nagara Utsmani runtuh; musuh-musuh langgeng Islam ngajajah puseur pamaréntahan sarta yakin yén Islam parantos binasa. Tah, ku tajalli kakawasaan Gusti jeung kurnia-Na, dina waktos anu kacida perluna sapertos kitu, Bedîüzzaman sumping ka Ankara lantaran némbongna hiji badan anu tiasa ngajantenkeun agama maju, sarta anjeunna ogé ngaharepkeun damel sasarengan. Dina pamaréntahan républik anu anyar, anu ku pitulung Gusti jeung mujizat Kangjeng Nabi ﷺ parantos ngusir serangan musuh sarta mingpin bangsa, anjeunna damel di majelis pikeun ngajaga jeung nancebkeun niat sarta tujuan anu langsung ngandelkeun Al-Qur'an, anu bakal nyandak ngahijina dunya Islam minangka sandaran, sarta anu bakal ngawujudkeun peradaban lahir jeung batin ku kakuatan luhur anu aya dina hakékat Islam. Nanging hahalang anu kacida kuatna muncul di payuneun anjeunna. Anjeunna parantos ngartos hiji jaman anu patali jeung dunya Islam, anu umat salami sarébu tilu ratus taun nyuhunkeun panangtayungan (nyalindung ka Alloh) tina bahayana anu pikasieuneun, sarta saha anu bakal ngahurungkeun fitnah. Hiji dinten, di rohangan kaprésidénan, anjeunna ngobrol sareng M. Kemal Paşa salami kirang langkung dua jam. Anjeunna masihan pépéling dina harti yén ngancurkeun lambang-lambang Islam kalayan cita-cita meunang nami di antara musuh-musuh Islam jeung Turki, bakal ngabalukarkeun karugian anu ageung pikeun bangsa, lemah cai jeung dunya Islam; upami kedah ngalaksanakeun hiji révolusi, kedah langsung ditujukeun kana Islam, tina segi aturan dasar Al-Qur'an anu suci. Anjeunna ngajarkeun ieu ibarat. (Mektup Kadua Puluh Salapan, Risalah Kagenep anu mangrupa Bagéan Kagenep, Risalah Kahiji) Contona, nalika Masjid Ayasofya pinuh ku jalmi-jalmi anu gaduh kautamaan jeung kasampurnaan, anu berkah tur dipihormat, di téras jeung di lawang aya sakedik budak bangor jeung jalma-jalma liar anu goréng ahlakna, sarta di luhur jeung di caket jandéla masjid aya urang asing anu lalajo sarta resep hiburan. Upami saurang jalma lebet ka masjid éta sarta ngahiji sareng jamaah, teras maos sapotong Al-Qur'an kalayan sora anu saé jeung cara anu pikaresepeun, harita paningal rébuan jalma anu nyepeng hakékat bakal malik ka anjeunna; kalayan pangrojong anu saé jeung doa batin, aranjeunna janten jalan pikeun anjeunna nampi pahala. Ngan budak-budak bangor, jalma-jalma liar anu ingkar sarta sakedik urang asing anu moal resepeun. Upami nalika jalma éta lebet ka masjid anu berkah sareng ka jamaah anu agung éta, anjeunna ngagorowok nyanyikeun lagu-lagu cabul kalayan hina tur teu sopan, ngigel jeung luluncatan, harita anjeunna bakal ngajantenkeun budak-budak bangor seuri. Lantaran anjeunna ngadorong jalma-jalma liar anu goréng ahlakna kana kacabulan, éta bakal pikaresepeun pikeun maranéhna, sarta anjeunna bakal narik imut anu ngahina ti urang asing anu ngarasa nikmat ningali kalepatan Islam. Nanging, anjeunna bakal narik paningal anu ngéwa jeung ngahinakeun ti unggal anggota sakumna jamaah anu agung tur berkah éta. Dina paningal maranéhna anjeunna bakal katingali hina nepi ka darajat ragrag kana anu panghandapna. Tah, persis sapertos conto ieu, dunya Islam jeung Asia mangrupa hiji masjid anu agung. Di jerona, jalma-jalma anu iman jeung nyepeng hakékat nyaéta jamaah anu dipihormat di masjid éta. Budak-budak bangor éta nyaéta para tukang muji kaleuleuwihi anu akalna sapertos budak. Jalma-jalma liar anu goréng ahlakna éta nyaéta jalma-jalma anu sikepna kawas urang Franka, anu teu gaduh kabangsaan jeung teu gaduh agama. Ari urang asing anu lalajo nyaéta para wartawan anu nyebarkeun pikiran urang asing. Unggal Muslim, utamina anu gaduh kautamaan jeung kasampurnaan, gaduh tempat di masjid ieu nurutkeun darajatna, katingali, sarta perhatian ditujukeun ka anjeunna. Upami tina dirina timbul gerakan jeung amal ngeunaan hukum jeung hakékat suci anu diajarkeun ku Al-Qur'an Al-Hakîm, dina segi ihlas jeung rido Gusti anu mangrupikeun rusiah dasar Islam; upami basa kaayaanana sacara batin maos ayat-ayat Al-Qur'an, harita sacara batin anjeunna kalebet sarta nampi bagian dina doa ﺍَﻟﻠّٰﻬُﻢَّ ﺍﻏْﻔِﺮْ ﻟِﻠْﻤُﺆْﻣِﻨ۪ﻴﻦَ ﻭَ ﺍﻟْﻤُﺆْﻣِﻨَﺎﺕِ, anu salawasna diucapkeun ku unggal jalma di dunya Islam, sarta anjeunna patali sareng sadayana dina ukhuwah. Ngan dina paningal sababaraha jalma anu sasat anu sapertos sasatoan ngabahayakeun sarta sababaraha jalma bodo anu sapertos budak janggotan, ajénna henteu katingali. Upami jalma éta ninggalkeun sakumna karuhunna anu ku anjeunna dianggap sumber kahormatan, sakumna jalmi baheula anu ku anjeunna dianggap kabanggaan, sarta jalan-jalan pinuh cahaya salaf anu soléh anu ku anjeunna dianggap sandaran roh, teras ngalakukeun padamelan jeung gerakan nurutkeun kahayang, nyembah nafsu, riya, resep kasohor sarta mawa bid'ah; sacara batin anjeunna bakal ragrag kana tempat anu panghinana dina paningal sakumna jalma anu nyepeng hakékat jeung iman. ﺍِﺗَّﻘُﻮﺍ ﻓِﺮَﺍﺳَﺔَ ﺍﻟْﻤُﺆْﻣِﻦِ ﻓَﺎِﻧَّﻪُ ﻳَﻨْﻈُﺮُ ﺑِﻨُﻮﺭِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ Nurutkeun rusiah ieu, sanajan jalma iman sakumaha basajan jeung teu terangeunana ogé, sanaos akalna henteu ngartos, haténa ningali jalma-jalma anu ngagungkeun dirina sapertos kitu kalayan tiis; sacara batin haténa ngéwa. Tah, jalma anu kasengsem ku resep kana kalungguhan sarta kacandu ku kahayang kasohor -jalma anu kadua- ragrag kana tempat anu panghandapna dina paningal jamaah anu teu kaitung. Dina paningal sababaraha jalma liar anu teu penting, anu ngahina sarta ngawangkong teu puguh, anjeunna nampi hiji kalungguhan anu samentara tur mawa cilaka. اَلْاَخِلَّٓاءُ ﻳَﻮْﻣَﺌِﺬٍ ﺑَﻌْﻀُﻬُﻢْ ﻟِﺒَﻌْﺾٍ ﻋَﺪُﻭٌّ اِلَّا ﺍﻟْﻤُﺘَّﻘ۪ﻴﻦَ Nurutkeun rusiah ieu, anjeunna mendakan sababaraha sobat palsu anu mawa rugi di dunya, siksa di barzakh sarta janten musuh di aherat. Jalma dina kaayaan anu kahiji, upamana henteu ngaluarkeun resep kana kalungguhan tina haténa, nanging kalayan sarat ihlas jeung rido Gusti dijantenkeun dasar, sarta resep kana kalungguhan henteu dijantenkeun tujuan, bakal nampi hiji jinis maqam rohani anu sah, ogé hiji maqam anu megah, anu nyugemakeun sagemblengna sipat resep kana kalungguhan éta. Jalma ieu kaleungitan sakedik, malah kacida sakedikna, sarta hal anu teu penting; sabalikna, anjeunna mendakan seueur, malah kacida seueurna, hal anu luhur ajénna tur teu ngarugikeun. Malah anjeunna ngajauhkeun sababaraha oray tina dirina; gantina, anjeunna mendakan seueur mahluk anu berkah minangka sobat, sarta ngaraketkeun diri sareng aranjeunna. Atawa anjeunna ngajauhkeun tawon liar anu nyeureud, sarta narik nyiruan anu mangrupa panyuguh inuman rohmat anu berkah ka dirina. Sapertos tuang madu tina leungeunna, anjeunna mendakan sobat-sobat sapertos kitu anu salawasna ku doa-doana, limpahan sapertos cai Kawtsar dipasihkeun pikeun diinum ku rohna ti sakuliling dunya Islam, sarta dicatet dina buku amalna. M. Kemal Paşa, kalayan bantahan sarta ngungkabkeun niat jeung kaayaan roh anu aya dina dirina, hoyong narik Bedîüzzaman ka pihakna sarta ngamangpaatkeun pangaruhna. Anjeunna nawiskeun ka Bedîüzzaman kalungguhan anggota parlemen, tugas kapungkur di Dârülhikmet, janten juru dakwah umum di Wétan ngagentos Syekh Sünûsî, ogé pasihan hiji bumi megah jeung sajabana. Bedîüzzaman ningali yén sabagéan penting béja dina riwayat ngeunaan pribadi-pribadi ahir jaman, sarta pribadi-pribadi ahir jaman anu pikasieuneun anu dibéjakeun ku hadis-hadis anu tafsirna parantos anjeunna carioskeun di Istanbul sateuacan kabébasan, parantos muncul di dunya Islam jeung umat manusa. Sarta, kalayan nengetan piwuruk dina riwayat-riwayat ngeunaan Hizbul Qur'an anu bakal nyanghareupan jeung ngalawan aranjeunna, yén “Nalika aranjeun ngahontal jaman éta, aranjeunna moal tiasa diéléhkeun ku sisi politik; ngan tiasa dilawan ku cahaya-cahaya i'jaz Al-Qur'an anu sapertos pedang rohani,” lantaran anjeunna henteu tiasa damel sasarengan di Ankara, anjeunna henteu nampi tawaran kalungguhan anggota parlemen, kaanggotaan di Diyanet sapertos di Dârülhikmeti'l-İslâmiye, sarta juru dakwah umum Propinsi-propinsi Wétan, anu hoyong dipasrahkeun ka anjeunna. Anjeunna ngawartosan yén anjeunna ogé henteu tiasa nyumponan kahayang sababaraha anggota parlemen anu ngusahakeun sangkan anjeunna ngantunkeun pamikiranna sarta sumping dugi ka stasion pikeun nyuhunkeun anjeunna ulah angkat ti Ankara. Anjeunna teras angkat ti Ankara ka Van. Di dinya anjeunna ngajauh tina kahirupan sosial, sarta mimiti hirup dina hiji guha alit di suku Gunung Erek, di sisi Cai Zernebad.
@
(Üstad Bedîüzzaman anu mulya dina ahir-ahir Perang Dunya Kahiji.)
Sapotong tina Risale-i Nur ngeunaan kahirupan anjeunna di Ankara
(Tina Lem'a Kadua Puluh Tilu, “Tabiat Risalesi”)
Dina taun 1338 abdi angkat ka Ankara. Dina pikiran jalma-jalma iman anu kuat, anu ngaraos bungah ku kameunangan tentara Islam ngalawan Yunani, abdi ningali hiji pamikiran zindiq anu kacida pikasieuneunana keur ngusahakeun kalayan tipu daya pikeun lebet, ngaruksak jeung ngaracun éta. Aduh, saur abdi, naga ieu bakal nyerang rukun-rukun iman! Harita, lantaran ayat anu mulya ieu ngajantenkeun ngartos ayana Gusti jeung kaésaan-Na kalayan kajelasan anu nyata, abdi nyuhunkeun pitulung tina éta, teras nyerat hiji dalil anu kuat anu dicandak tina Al-Qur'an Al-Hakîm, dugi ka tiasa ngancurkeun sirah pamikiran zindiq éta, dina hiji risalah basa Arab. Abdi parantos nyitak éta di Ankara, di Tempat Nyitak Yeni Gün. Nanging hanjakalna, lantaran anu tiasa basa Arab sakedik, anu nengetan kalayan enya-enya ogé jarang, sarta dalil anu kuat éta dina wangun anu kacida pondokna tur ringkesna, éta henteu némbongkeun pangaruhna. Hanjakalna, pamikiran anu teu boga agama éta mekar sarta janten kuat...
@
(Tikét karéta anu mawa “Said Baheula” ka Said Anyar, nalika Bedîüzzaman henteu nampi kalungguhan anggota parlemen anu dipasrahkeun ka anjeunna, sarta kaanggotaan Déwan Musyawarah di Diyanet jeung juru dakwah umum Propinsi-propinsi Wétan anu ditawarkeun, teras angkat ti Ankara ka Van.)